Açılış Konuşması (1. Uluslarararası Sanatçı İnisiyatifleri İstanbul Buluşması)

Açılış Konuşması - 1. Uluslarararası Sanatçı İnisiyatifleri İstanbul Buluşması

İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti, İstanbul kültür panoramasını bir araç ve model olarak kullanarak devlet ve yerel yönetimin politika ve etkinlikleri ile sivil kültür yatırım, inisiyatif ve sistemleri arasında yeni bir diyalog ve işbirliği haritası bulma çıkarma ve belirleme amacı taşıyan bir proje olmanın yanısıra Türkiye ve AB arasında kültürel bir karşılıklılık eylemidir.

Türkiye’de kültür endüstrisi postmodern dönüşümlerin sonuçlarına, içerik ve biçim olarak yeniden örgütlenme gereksinimlerine karşın 90’lara dek devlet ve yerel yönetim bileşenleriyle modernist altyapısını korudu. Öte yanda özel sektör ve bireysel kültür inisiyatifleri 80’lerin sonlarından beri AB ülkelerinde geliştirilen modellere istinaden kültürün gücünü demokratik süreçlerin tezahürü olarak kullanma bilgi ve becerisi kazandı. Bu sekteye uğratılmış kültür panaroması içinde kültür endüstrisi, yaratıcı birey ve üretici konusu küresel kültürel gereklilik ve değerlerle başa çıkmak için yeni bir işbirliği ve iletişim platformuna gereksinim duyuyor.

Danışma kurulunun (Erdağ Aksel, Sabancı Üniversitesi, Melih Görgün, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Tayfun Erdoğmuş, Marmara Üniversitesi, Ahmet Öktem, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Nermin Saybaşılı, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) fikir ve önerilerine dayanarak Görsel Sanatlar Bölümü esas olarak yaratıcı birey, sivil inisiyatifler ve onların görüşlerinin yanı sıra mevcut kültür endüstrisinin iyileştirilmesine odaklanan projeler geliştirip destekledi.

Görsel Sanatlar Bölümü, İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ana Planı uyarınca profesyonel sanatçılar ve bütün olarak sanat sektörüyle ilgili politikaya ilişkin aşağıdaki hususları arzeder.

1980’lerden beri Türkiye’de görsel sanatlar, özel sektörün yatırımlarına ve üniversitelerin sanat fakültelerinin katkısına bağlı olarak dikkate değer bir gelişme gösteriyor. Bununla birlikte, gelişen kültür endüstrisi esas olarak “sanat yapıtlarının üretilmesi”nden çok “sergilenmesi”ne dayanıyor. Uluslararası sanat fuarlarının ve koleksiyoncuların yetersiz oluşu da sanat üretimindeki bu eksikliğe katkıda bulunuyor. Dolayısıyla, yukarda bahsedilen amaçlar çerçevesinde kurul, başlıca üç düşük performansın, yani sanat üretimindeki vasatlık, uygulanamazlık ve eksikliğin İstanbul 2010’un sunduğu fırsatlarla iyileştirilip geliştirilebileceğini gösteriyor. Bu kararın odak noktası; anahtar konu olan kültür endüstrisi, yaratıcı birey ve üretici ile izleyicisiydi. Tüm sanat disiplinlerinden sanatçıların gelişen kültür endüstrisi içinde yeni bir vizyon ve AB ve küresel kültür ortaklarıyla yeni bir işbirliği ve iletişim platformuna gereksinim duydukları açık.

Kurulun desteklemeyi amaçladığı başlıca hedefler:

• Yaratıcılıkta mükemmellik ve çeşitliliği kışkırtmak,
• İnsanlarla çağdaş sanatları bağlantılandırmak,
• Çağdaş sanat sektörünün altyapı ve ağlarını yetkelendirmektir.
Dolayısıyla Görsel Sanatlar Bölümü kurulunun ilgi ve dikkatini odakladığı hususlar:

1. İstanbul 2010 için üniversiteler, kültür STK’ları, özel sektör sanat merkezleri, özel galeriler ve sanatçı inisiyatifleri tarafından tasarlanan ve planlanan tüm sanatsal ve kuramsal projelere, etkinliklere danışmanlık yapılması, bunların kolaylaştırılması, hayata geçirilmesi;
2. Disiplinlerarası sanat üretimi için atölye, sanatçı malzemeleri ve gerekli teknolojilerin desteklenmesi, sağlanması ve devamlılığının sağlanması;
3. Her türlü arkaplana sahip cemaatlere olası en geniş sanatsal deneyimlere katılma ve bunlardan yararlanma fırsatı vermek için Kamusal Programlama’nın uygulanmasıdır.

Görsel Sanat Bölümü yukarıda bahsedilen hedefler için başlıca üç projeyi sunuyor ve koordine ediyor:

1. İSTANBUL’DA YAŞIYOR VE ÇALIŞIYOR Uluslar arası sanatçılar İstanbul’da yaşamak, çalışmak ve yerel sanatçılarla işbirliği yapmak üzere davet ediliyor. Bu proje için stüdyo, malzeme ve teknoloji olanakları sağlanacak ve bulundurulacak.
2. TAŞINABİLİR SANAT Küratör veya sanatçı inisiyatiflerinin küratörlüğünü yaptığı veya düzenlediği sergi ve performans projeleri, sanat ve kültür alanında kamusal programlama için teşvik edilip desteklenecek ve açılışları yerel belediyelerin mevcut kültür sanat merkezlerinde yapılacak; burada amaç İstanbul’un uzak semtlerindeki izleyicilere ulaşmak.
3. FORUMLAR Üniversite, STK ve sanatçı inisiyatifleriyle işbirliği içinde kuramsal ve eleştirel forumlara önayak olunuyor, bunlar destekleniyor ve düzenleniyor.

Üç gündür IMF Zirvesi nedeniyle İstanbul küresel kapitalizmin merkezi durumunda. Dün genç bir gazeteci pabuç fırlatarak Sayın Kahn’ı protesto etti. Iraklı gazeteci gibi hapse atılmaması büyük şanstı. Bu belki de bu ülkede biraz demokrasi, konuşma özgürlüğü ve ifade haklarımız olduğunu anlamına geliyor.

Sizi konumunuzu IMF toplantısına katılanların konumuyla kıyaslamaya davet ediyorum. Sanatçılar, kültür operatörleri, özel kültür sanat inisiyatifleri olarak buradayız, sınırlı bir mali destekle – burada şunu belirtmeliyim ki, bu para tamamen kamusal para – görüş, amaç ve sorunlarımızı tartışmak ve küresel sanat ve kültürün iyileşmesine ve gelişmesine katkıda bulunmak için İstanbul’da ilk kez biraraya geliyoruz. Toplantımızın biçiminde fark yok. Hoş bir yerimiz var, teknolojik olanaklarımız var ve hoş bir karşılama var... Bununla birlikte, içeriğinde derin farklılıklar var. Başlıca konu maddemiz maddi kâr değil, kuramsal ve estetik yaratıcılık. Burada tartıştığımız şey ya da buluşmamızın nedeni küresel kapitalizmin krizinin özünü, başlıca etkenini; yani kültür endüstrisinin kültür monopolleri tarafından küresel ölçekte tahrifi sonucunda çağdaş sanat kuram ve üretimlerinin geniş kitlelere iletim ve dağıtımındaki eksikliği temsil ediyor. Hepimiz bu buluşmayı yapma gereksinimi duyduğumuza göre, bu buluşmanın semeresi veya sonucu ilerideki toplantılar için anlamlı olacak. Sanatçı inisiyatifleri, kurdukları güçlü çevrimiçi ağlarla kuram yapanların, sanat yapanların ve diğer yaratıcı insanların hukuki ve toplumsal sorunlarıyla baş etmek için yeni yükselen bir sistem olabilir.

Öncelikle katılımları için tüm inisiyatiflere, sanatçılara ve toplantıyı düzenleyen Avrupa Kültür Derneği ve Bukalemun’a olağanüstü organizasyonları için teşekkür etmek istiyorum. Bu binayı İstanbul 2010’un görsel sanat projelerine tahsis eden Fatih Belediyesi’ne de teşekkür ederim.

Huzurlu ve başarılı bir toplantı ve İstanbul’da iyi vakit geçirmenizi dilerim.

beral madra
SANAT ELEŞTİRMENİ-KÜRATÖR
GÖRSEL SANATLAR YÖNETİCİSİ
İSTANBUL 2010